बेसाल्टच्या निवडक प्रकारांचा वापर करून बनवली जात होती विशिष्ट साधने
स्थानिक संसाधनांचे ज्ञान हजारो वर्षे पिढ्यानपिढ्या जपले गेले
उत्तर इस्रायलमधील गेशर बेनोट याकोव्ह येथे सापडलेल्या सुमारे ७८०,००० वर्ष जुन्या बेसाल्ट कलाकृतींच्या अभ्यासातून प्राचीन होमिनिन्स नियोजनपूर्वक साधननिर्मिती करत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. संशोधकांनी विविध पुरातत्त्वीय स्तरांतील दगडी अवशेषांचे रासायनिक विश्लेषण केले. विशिष्ट प्रकारची साधने तयार करण्यासाठी वेगवेगळ्या बेसाल्ट स्त्रोतांची जाणीवपूर्वक निवड केली जात होती, असे निष्कर्ष समोर आले. ही निवड पद्धती अनेक स्तरांमध्ये सातत्याने दिसून आली. त्यामुळे स्थानिक भूभाग आणि संसाधनांचे ज्ञान पिढ्यानपिढ्या हस्तांतरित होत असल्याचे सूचित होते.
जेरुसलेम : उत्तर इस्रायलमधील गेशर बेनोट याकोव्ह या पुरातत्त्वीय स्थळावर सापडलेल्या सुमारे ७८०,००० वर्ष जुन्या बेसाल्ट कलाकृतींच्या नव्या अभ्यासातून प्राचीन होमिनिन्स विशिष्ट साधने तयार करण्यासाठी ठरावीक प्रकारच्या दगडांची निवड करत होते, असे आढळून आले आहे.
हा अभ्यास जेरुसलेमच्या हिब्रू विद्यापीठातील संशोधक आणि इस्त्रायलच्या भूगर्भीय सर्वेक्षण विभागातील तज्ज्ञांनी संयुक्तपणे केला. संशोधकांनी विविध पुरातत्त्वीय स्तरांमधून मिळालेल्या बेसाल्ट कलाकृतींचे रासायनिक विश्लेषण करून त्यांची तुलना परिसरातील नैसर्गिक बेसाल्ट स्त्रोतांशी तसेच स्थळाजवळ खोदलेल्या बोअरहोलमधील बेसाल्ट थरांशी केली.
संशोधनादरम्यान आढळले की बोअरहोलमधून ओळखले गेलेले काही बेसाल्टचे थर मध्य प्लाइस्टोसीन काळातील साधननिर्मात्यांना उपलब्ध होते. मात्र कालांतराने भूभागातील बदल, धूप आणि गाळ साचल्यामुळे हे स्त्रोत जमिनीखाली लपून गेले. तरीही त्या काळातील मानवांनी या स्त्रोतांचा प्रभावी वापर केला होता.
अभ्यासात अनेक बेसाल्ट आर्टिफॅक्ट्स, मोठे कोर आणि क्लीव्हर यांचे विश्लेषण करण्यात आले. काही साधनांसाठी वापरण्यात आलेल्या बेसाल्टचा स्त्रोत परिसरातील ज्ञात नमुन्यांमध्ये आढळला नाही. यावरून संशोधकांनी असा निष्कर्ष काढला की प्रत्येक साधनाच्या गरजेनुसार योग्य दगड निवडण्याची प्रक्रिया अस्तित्वात होती.
संशोधनाचे नेतृत्व करणाऱ्या नामा गोरेन-इनबार आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी नमूद केले की अशा प्रकारच्या निवड पद्धती स्थळावरील अनेक पुरातत्त्वीय स्तरांमध्ये दिसून येतात. यामुळे स्थानिक भूगोल, उपलब्ध संसाधने आणि दगडांच्या गुणधर्मांचे ज्ञान हजारो वर्षे पिढ्यानपिढ्या जतन केले गेले, असे मानले जाते.
या संशोधनामुळे प्राचीन मानवांच्या नियोजन क्षमता, तांत्रिक कौशल्य आणि पर्यावरणाविषयीच्या सखोल ज्ञानाबाबत महत्त्वपूर्ण माहिती मिळाली आहे. हा अभ्यास सायंटिफिक रिपोर्ट्स या वैज्ञानिक नियतकालिकात प्रसिद्ध झाला आहे.
er News